Oι Ρομά στην Τέχνη και τον Λόγο των Γκατζέ

Μη μας περιφρονάς, γράψε, βρε Ιστορία, δυο λόγια και για μας…
Αν δεν υπήρχαμε εμείς, πώς θα υπήρχανε οι άλλοι.
Αν δεν υπήρχαν οι μικροί, πώς θα υπήρχαν οι μεγάλοι!

Κώστας Χατζής - Σώτια Τσώτου

Το βιβλίο αυτό είναι το πέµπτο έργο του Δηµήτρη Ντούσα για τους Τσιγγάνους. Στο παρόν έργο του ο συγγραφέας παρουσιάζει µε κριτικό πνεύµα:

• Την παγκόσµια ιστορία της λογοτεχνίας των Γκατζέ για τους Τσιγγάνους, από τον 10ο αιώνα µέχρι σήµερα. Ο Θερβάντες, ο Ουγκώ, ο Μεριµέ, ο Παπαδιαµάντης, ο Παλαµάς, ο Λόρκα, η Κλιάφα είναι µερικοί µόνο από τους συγγραφείς που έχουν ασχοληθεί µε τους Τσιγγάνους.
• Την παγκόσµια ιστορία της κινηµατογραφίας των Γκατζέ, που έχει ως θέµα της τους Τσιγγάνους, από τις αρχές του 20ού αιώνα µέχρι στις µέρες µας. Ο Πέτροβιτς, ο Λοτεάνου, ο Ρόζι, ο Σάουρα, ο Ραµάτι, ο Χόσκινς, ο Κουστουρίτσα, ο Καραµαγγιώλης είναι µερικοί από τους σκηνοθέτες.
• Την παγκόσµια ιστορία της ζωγραφικής και της χαρακτικής των Γκατζέ για τους Ροµά, από τον 15ο αιώνα µέχρι σήµερα. Η παρουσίαση γίνεται µε περιγραφικό και κριτικό λόγο. Ο Χαλς, ο Βαν Γκογκ, η Ντυπακιέ, η Δόγια είναι µερικοί από αυτούς.
• Τη θέση των Τσιγγάνων στα έργα φωτογραφίας των Γκατζέ, Ελλήνων και ξένων. Η παρουσίαση γίνεται µε αναλυτικό, περιγραφικό και κριτικό λόγο. Ο Κουντέλκα, ο Δαβανέλλος, ο Οικονοµόπουλος είναι µερικοί από τους φωτογράφους.
• Την παγκόσµια ιστορία της ελληνόγλωσσης τσιγγανολογίας, όπως αυτή εκφράζεται µε τις επιστηµονικές έρευνες και µελέτες ιστορικών και κοινωνικών επιστηµόνων, Ελλήνων και ξένων.
• Την εικόνα και τη θέση των Τσιγγάνων στα δηµοτικά και τα ρεµπέτικα τραγούδια, στα ανέκδοτα και τις παροιµίες των Γκατζέ.
• Τα έργα πολιτικού λόγου, δηλαδή τα προγράµ ατα για την αντιµετώπιση των προβληµάτων των Τσιγγάνων από το ελληνικό κράτος.

Για τον Δ. Ντούσα, ένα έργο τέχνης ή λόγου των Γκατζέ για τους Ροµά θα πρέπει να κατανοηθεί, να αναλυθεί, να ερµηνευτεί, να σχολιαστεί και να κριθεί όχι µόνο ως προς την αισθητική του αξία, αλλά και ως προς τη σχέση του µε την κοινωνική πραγµατικότητα που βιώνουν οι άνθρωποι αυτής της λαότητας.